ADHD ne demek?
Anlamlar
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu
Bağlam: Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), kişinin gelişim düzeyiyle uyumsuz olan ve günlük işlevselliğini etkileyen süreğen dikkatsizlik ve/veya hiperaktivite-dürtüsellik örüntüsüyle tanımlanan bir nörogelişimsel bozukluktur. Belirtiler çocukluk döneminde başlar; ev, okul, iş veya sosyal ilişkiler gibi birden fazla ortamda görülür ve akademik, mesleki ya da sosyal işlevselliği olumsuz etkiler. Belirtilerin görünümü yaşla değişebilir: çocukluktaki belirgin motor hareketlilik ergenlik ve yetişkinlikte içsel huzursuzluk biçimini alabilirken, dikkati sürdürme, zamanı yönetme, işleri başlatma ve düzenleme güçlükleri devam edebilir. DEHB tanısı tek bir laboratuvar testi, beyin görüntüleme yöntemi, bilgisayarlı dikkat testi veya belirti ölçeğiyle konulmaz. Tanı; belirtilerin süresi ve farklı ortamlardaki görünümü, gelişimsel ve psikiyatrik öykü, işlev kaybı ve mümkün olduğunda aile, öğretmen veya diğer gözlemcilerden alınan bilgilerin birlikte değerlendirilmesine dayanır. Uyku sorunları, anksiyete, depresyon, öğrenme bozuklukları, otizm spektrum bozukluğu, madde kullanımı ve bazı tıbbi durumlar benzer belirtilere yol açabileceği veya DEHB'ye eşlik edebileceği için ayırıcı tanı önemlidir. DEHB'nin tek bir nedeni yoktur. Bulgular, çok sayıda genetik varyantın gelişimsel ve çevresel etkenlerle birlikte riske katkıda bulunduğu çok etkenli bir yapıya işaret eder. Grup düzeyindeki çalışmalarda bazı ortalama nöroanatomik, işlevsel ve bilişsel farklılıklar gösterilmiş olsa da bunlar bireysel tanı koymak için yeterli değildir. Tedavi ve destek kişinin yaşı, belirtileri, işlevsel gereksinimleri, eşlik eden durumları ve tercihleri doğrultusunda bireyselleştirilir. Psikoeğitim, çevresel düzenlemeler, okul ve işyeri desteği, ebeveyn eğitimi, davranışsal müdahaleler, bilişsel davranışçı terapi ve ilaç tedavisi kullanılabilir. Mevcut yaklaşımlar bozukluğu ortadan kaldırmaz; ancak birçok kişide belirtileri ve işlev kaybını azaltabilir.
yetersiz uyku, uyku apnesi ve diğer uyku bozuklukları; anksiyete, depresyon, bipolar bozukluk ve travmayla ilişkili bozukluklar; otizm spektrum bozukluğu, özgül öğrenme bozuklukları, dil bozuklukları ve zihinsel yetersizlik; görme veya işitme sorunları, epilepsi, tiroit hastalıkları ve bazı diğer tıbbi durumlar; madde kullanımı, yoksunluk ve bazı ilaçların etkileri; yaşa uygun davranışlar, uygun olmayan eğitim talepleri veya yalnızca belirli bir ortama özgü sorunlar. DEHB ile bu durumlar birbirini dışlamaz; bir kişide birden fazla tanı bulunabilir. Ayırıcı tanıda belirtilerin ne zaman başladığı, hangi durumlarda ortaya çıktığı ve dönemsel mi yoksa süreğen mi olduğu değerlendirilir.